مادربرد ایسوس ROG CROSSHAIR X870E EXTREME

ASUS ROG CROSSHAIR X870E EXTREME Motherboard

مادربرد ایسوس ROG CROSSHAIR X870E EXTREME

مادربرد ASUS ROG CROSSHAIR X870E EXTREME یکی از مدل‌های رده‌بالای خانواده ROG Crosshair برای پلتفرم AMD است و با چیپست X870E و سوکت AM5 طراحی شده است. این مادربرد برای پردازنده‌های دسکتاپ Ryzen سری 7000، 8000 و 9000 ساخته شده و امکانات آن فقط به پشتیبانی از سخت‌افزارهای جدید محدود نمی‌شود؛ مدار تغذیه بسیار قدرتمند، امکانات گسترده اورکلاک، تعداد بالای مسیرهای PCIe، چندین رابط M.2، شبکه 10 گیگابیتی و Wi-Fi 7 باعث شده X870E EXTREME یک پلتفرم کاملا حرفه‌ای برای سیستم‌های رده‌بالا باشد.
یکی از ویژگی‌هایی که این مدل را از بسیاری از مادربردهای حرفه‌ای متمایز می‌کند، نمایشگر رنگی 5 اینچی LCD روی بدنه مادربرد است. این نمایشگر می‌تواند برای نمایش اطلاعات سیستم و شخصی‌سازی ظاهر کامپیوتر مورد استفاده قرار بگیرد و در کنار طراحی خاص ROG، ظاهر متفاوتی به سیستم‌های رده‌بالا می‌دهد. در کنار این نمایشگر، ASUS مجموعه‌ای از قابلیت‌های اختصاصی مانند Q-Code، Q-LED، Q-Release Slim، Q-DIMM.2، BIOS FlashBack و Clear CMOS را نیز در نظر گرفته است.

طراحی و کیفیت ساخت

ROG CROSSHAIR X870E EXTREME در فرم‌فاکتور E-ATX ساخته شده و ابعاد آن 30.5 × 27.7 سانتی‌متر است. بنابراین هنگام انتخاب کیس باید پشتیبانی واقعی کیس از E-ATX را در نظر گرفت؛ این مادربرد از نظر عرض از نمونه‌های استاندارد ATX بزرگ‌تر است و فضای بیشتری درون کیس اشغال می‌کند. طراحی آن نیز کاملا در سطح محصولات ROG قرار دارد و بخش زیادی از سطح PCB با هیت‌سینک‌ها، پوشش‌های محافظ و اجزای مربوط به مدار تغذیه و ذخیره‌سازی پوشانده شده است.
یکی از قسمت‌های مهم طراحی، سیستم خنک‌کننده مدار تغذیه و بخش‌های M.2 است. برای سه اسلات M.2 داخلی، هیت‌سینک و پدهای حرارتی در نظر گرفته شده و کارت ROG Q-DIMM.2 نیز دارای سیستم خنک‌کننده اختصاصی است. علاوه بر این، مادربرد از چندین هدر فن و پمپ بهره می‌برد تا بتوان برای سیستم‌های خنک‌کننده هوایی و آبی حرفه‌ای، کنترل مناسبی روی جریان هوا و دما داشت.
نمایشگر 5 اینچی Full Color LCD یکی از مهم‌ترین عناصر ظاهری مادربرد است. این نمایشگر در قسمت بالایی مادربرد قرار گرفته و علاوه بر جلوه بصری، برای نمایش اطلاعات سیستم نیز کاربرد دارد. به همین دلیل X870E EXTREME برای سیستم‌هایی که ظاهر داخلی کیس و نمایش اطلاعات سخت‌افزار اهمیت زیادی دارد، امکانات بسیار بیشتری از یک مادربرد معمولی ارائه می‌دهد.

مدار تغذیه و قابلیت‌های اورکلاک

ASUS در این مادربرد از آرایش 20+2+2 Power Stage استفاده کرده است. مراحل تغذیه اصلی دارای توان 110 آمپر هستند و برای بخش‌های دیگر نیز Power Stageهای 110 و 80 آمپری در نظر گرفته شده‌اند. چنین طراحی‌ای برای پردازنده‌های پرمصرف Ryzen و استفاده طولانی‌مدت در بارهای سنگین، پایه مناسبی فراهم می‌کند.
دو کانکتور 8 پین +12V برای تغذیه CPU در نظر گرفته شده است و در کنار آن یک کانکتور 8 پین PCIe نیز روی مادربرد وجود دارد. کانکتور PCIe می‌تواند برای تأمین توان مورد نیاز بخش‌هایی مانند USB Type-C جلویی با قابلیت شارژ سریع مورد استفاده قرار گیرد؛ در صورت استفاده از این اتصال، خروجی USB-C جلویی می‌تواند تا 60 وات توان ارائه دهد.
قابلیت‌های اختصاصی ROG برای اورکلاک نیز در این مدل بسیار گسترده هستند. Dynamic OC Switcher، Core Flex، AI Overclocking و مجموعه Extreme OC Kit به کاربر امکان می‌دهند کنترل دقیق‌تری روی عملکرد پردازنده و سیستم داشته باشد. دکمه‌های Start، Retry، Safe Boot و قابلیت‌هایی مانند LN2 Mode و Slow Mode نیز بیشتر برای کاربرانی طراحی شده‌اند که می‌خواهند تنظیمات سخت‌افزاری سیستم را به شکل حرفه‌ای کنترل کنند.

پشتیبانی از پردازنده‌های AMD Ryzen

سوکت AM5 این مادربرد با پردازنده‌های دسکتاپ AMD Ryzen سری 7000، 8000 و 9000 سازگار است. در نتیجه می‌توان از نسل‌های مختلف پردازنده‌های AM5 روی آن استفاده کرد، البته پشتیبانی دقیق هر مدل پردازنده و نسخه BIOS باید هنگام انتخاب CPU بررسی شود.
چیپست AMD X870E نیز باعث شده این مادربرد از مجموعه‌ای از جدیدترین قابلیت‌های پلتفرم AM5 استفاده کند. وجود PCIe 5.0، حافظه DDR5 با فرکانس‌های بسیار بالا، USB4، شبکه‌های پرسرعت و امکانات گسترده ذخیره‌سازی، این مدل را برای سیستم‌های رده‌بالا و نسل‌های جدید سخت‌افزار مناسب کرده است.

حافظه DDR5 و فناوری NitroPath

چهار اسلات DIMM روی مادربرد قرار گرفته و حداکثر ظرفیت حافظه قابل پشتیبانی 256 گیگابایت DDR5 است. معماری حافظه به صورت Dual Channel بوده و مادربرد از حافظه‌های ECC و Non-ECC Unbuffered نیز پشتیبانی می‌کند. همچنین فناوری‌های AMD EXPO و ASUS AEMP برای ساده‌تر کردن تنظیمات حافظه در اختیار کاربر قرار دارند.
حداکثر سرعت اعلام‌شده برای حافظه بسته به نسل پردازنده متفاوت است. با پردازنده‌های Ryzen 9000، پشتیبانی تا 8200+ MT/s در حالت اورکلاک اعلام شده، در حالی که با Ryzen 8000 تا 9000+ MT/s و با Ryzen 7000 تا 8000+ MT/s در حالت OC قابل دستیابی است. البته رسیدن به این سرعت‌ها به مدل پردازنده، کیت حافظه، تعداد ماژول‌ها و تنظیمات BIOS وابسته است.
فناوری NitroPath DRAM نیز در این مادربرد استفاده شده است. این فناوری بخشی از طراحی اختصاصی ASUS برای بهبود مسیر ارتباطی حافظه است و در کنار AEMP و EXPO، X870E EXTREME را برای استفاده از کیت‌های DDR5 پرسرعت آماده می‌کند.

اسلات‌های PCIe 5.0

برای کارت‌های توسعه، دو اسلات PCIe 5.0 x16 در نظر گرفته شده است. با پردازنده‌های Ryzen 7000 و 9000، این اسلات‌ها می‌توانند بسته به نحوه استفاده با حالت‌های x16، x8/x8 و در شرایط مشخص x8/x4/x4 کار کنند. ASUS برای هر دو اسلات از مکانیزم Q-Release Slim استفاده کرده که جدا کردن کارت گرافیک را ساده‌تر می‌کند.
وجود دو PCIe 5.0 x16 برای سیستمی که از نسل جدید کارت گرافیک یا کارت‌های توسعه پرسرعت استفاده می‌کند، یک مزیت مهم محسوب می‌شود. البته نحوه تقسیم خطوط PCIe به وضعیت اسلات‌های M.2 و پردازنده مورد استفاده بستگی دارد؛ بنابراین در سیستم‌های چندکارت یا سیستم‌هایی با چندین SSD پرسرعت، بررسی جدول اشتراک خطوط قبل از نصب اهمیت دارد.

فضای ذخیره‌سازی

X870E EXTREME از نظر تعداد و سرعت رابط‌های ذخیره‌سازی نیز در سطح بالایی قرار دارد. مجموعا امکان استفاده از 5 اسلات M.2 فراهم شده است. سه اسلات M.2 روی خود مادربرد قرار دارند و از PCIe 5.0 x4 پشتیبانی می‌کنند، در حالی که دو اسلات دیگر از طریق کارت ROG Q-DIMM.2 در اختیار کاربر قرار می‌گیرند و از PCIe 4.0 x4 بهره می‌برند.
سه اسلات داخلی M.2 برای اندازه‌های مختلفی مانند 2242، 2260، 2280 و در برخی اسلات‌ها 22110 طراحی شده‌اند. این موضوع به کاربر اجازه می‌دهد چندین SSD NVMe را بدون نیاز به کارت توسعه جداگانه نصب کند.
علاوه بر M.2، چهار پورت SATA 6Gb/s نیز وجود دارد و یک رابط SlimSAS با پهنای باند PCIe 4.0 x4 نیز روی مادربرد قرار گرفته است. پشتیبانی از RAID نیز با توجه به پردازنده مورد استفاده امکان‌پذیر است و برای Ryzen 9000 حالت‌های RAID 0، 1، 5 و 10 اعلام شده است.

شبکه 10 گیگابیتی و Wi-Fi 7

یکی از نقاط قوت مهم این مادربرد، سیستم شبکه بسیار سریع آن است. X870E EXTREME به صورت همزمان یک کنترلر Marvell AQtion 10Gb Ethernet و یک کنترلر Realtek 5Gb Ethernet دارد. بنابراین کاربر می‌تواند بر اساس تجهیزات شبکه خود از اتصال سیمی 5 یا 10 گیگابیتی استفاده کند. ASUS LANGuard نیز برای محافظت بیشتر از مدار شبکه در نظر گرفته شده است.
برای ارتباط بی‌سیم نیز Wi-Fi 7 با آرایش 2×2 و پشتیبانی از باندهای 2.4، 5 و 6 گیگاهرتز در نظر گرفته شده است. پشتیبانی از کانال 320MHz و نرخ انتقال اعلام‌شده تا 6.5Gbps، این مادربرد را برای شبکه‌های بی‌سیم نسل جدید آماده می‌کند. بلوتوث 5.4 نیز در مشخصات آن ذکر شده است. البته دسترسی به باند 6GHz و برخی قابلیت‌های Wi-Fi 7 می‌تواند به قوانین و محدودیت‌های منطقه‌ای وابسته باشد.

اتصالات USB

در پنل پشتی، مجموعا 12 پورت USB وجود دارد. دو پورت USB4 Type-C با سرعت 40Gbps در کنار 10 پورت USB 10Gbps شامل 8 پورت Type-A و 2 پورت Type-C قرار گرفته‌اند. دو USB4 همچنین امکان انتقال تصویر از طریق USB Type-C را فراهم می‌کنند.
در قسمت داخلی نیز یک هدر USB 20Gbps Type-C و یک هدر USB 10Gbps Type-C وجود دارد. همچنین دو هدر USB 5Gbps و دو هدر USB 2.0 برای اتصال پورت‌های بیشتر کیس در نظر گرفته شده‌اند.
USB Type-C جلویی 20Gbps از قابلیت Quick Charge 4+ پشتیبانی می‌کند و در صورت اتصال کابل برق مربوطه می‌تواند تا 60 وات خروجی داشته باشد. این ویژگی برای کیس‌هایی که پنل جلویی مجهز به USB-C پرقدرت دارند، کاربردی است.

سیستم صوتی

بخش صوتی مادربرد از کدک ROG SupremeFX ALC4082 استفاده می‌کند و در کنار آن ESS ES9219 Quad DAC نیز قرار گرفته است. ASUS برای خروجی صدای استریو نسبت سیگنال به نویز 120dB و برای ورودی ضبط 110dB اعلام کرده است. پشتیبانی از صدای 32-bit/384kHz در پنل جلویی نیز وجود دارد.
در پنل پشتی دو جک صوتی با نورپردازی LED و یک خروجی اپتیکال S/PDIF قرار دارد. طراحی صوتی این مادربرد برای کاربری‌هایی که کیفیت خروجی صدا، هدفون و تجهیزات صوتی اهمیت دارد، بسیار کامل‌تر از مادربردهای معمولی است.

سیستم خنک‌کننده و کنترل فن

برای کنترل سیستم خنک‌کننده، مادربرد به یک هدر CPU Fan، یک CPU OPT، دو هدر Chassis Fan، دو هدر Radiator Fan، دو هدر W_PUMP+ و یک هدر اختصاصی فن هیت‌سینک VRM مجهز شده است. این چینش برای سیستم‌هایی که از واترکولینگ چندفن یا مدارهای خنک‌کننده سفارشی استفاده می‌کنند، فضای مناسبی برای اتصال تجهیزات فراهم می‌کند.
وجود هدرهای متعدد پمپ و رادیاتور در کنار امکانات AI Cooling II نیز امکان مدیریت خودکارتر عملکرد فن‌ها را فراهم می‌کند. بنابراین کاربر می‌تواند کنترل دقیق‌تری روی تعادل میان دما، صدای فن و عملکرد سیستم داشته باشد.

نمایشگر 5 اینچی LCD

نمایشگر 5-inch Full Color LCD یکی از ویژگی‌های شاخص این مادربرد است. برخلاف نمایشگرهای کوچک Debug یا Q-Code، این صفحه‌نمایش فضای بسیار بزرگ‌تری برای نمایش اطلاعات و شخصی‌سازی در اختیار کاربر قرار می‌دهد. ASUS این نمایشگر را به عنوان یکی از قابلیت‌های اصلی X870E EXTREME معرفی کرده و امکان استفاده از آن برای نمایش اطلاعات عملکرد سیستم و جلوه‌های بصری را فراهم کرده است.
این ویژگی به‌خصوص در کیس‌هایی که پنل شیشه‌ای دارند و قطعات داخلی به‌خوبی دیده می‌شوند، تأثیر زیادی روی ظاهر سیستم خواهد داشت.

امکانات عیب‌یابی و نصب آسان

ASUS در این مادربرد مجموعه کاملی از ابزارهای عیب‌یابی و نصب را قرار داده است. Q-Code و Q-LED برای تشخیص مشکلات بوت و سخت‌افزار استفاده می‌شوند و دکمه‌های BIOS FlashBack و Clear CMOS روی پنل پشتی دسترسی به عملیات تعمیر و تنظیم BIOS را آسان می‌کنند.
در بخش نصب کارت گرافیک نیز Q-Release Slim قرار گرفته و برای M.2ها از Q-Latch و Q-Slide استفاده شده است. Q-DIMM.2 نیز امکان اضافه کردن دو SSD M.2 دیگر را همراه با خنک‌کننده اختصاصی فراهم می‌کند.

مزایا

طراحی E-ATX و مدار تغذیه قدرتمند 20+2+2، پشتیبانی از پردازنده‌های Ryzen 7000، 8000 و 9000، چهار اسلات DDR5 با ظرفیت تا 256 گیگابایت، دو PCIe 5.0 x16، پنج اسلات M.2، شبکه 10GbE و 5GbE، Wi-Fi 7، USB4 و نمایشگر 5 اینچی LCD از مهم‌ترین نقاط قوت این مادربرد هستند. در کنار این موارد، امکانات اورکلاک و عیب‌یابی حرفه‌ای ROG نیز باعث می‌شوند امکانات کنترلی آن بسیار گسترده باشد.

معایب

فرم‌فاکتور E-ATX باعث می‌شود این مادربرد در هر کیسی قابل استفاده نباشد و قبل از خرید باید فضای داخلی کیس و پشتیبانی آن از مادربردهای عریض‌تر بررسی شود. همچنین بسیاری از قابلیت‌های آن مانند چندین اسلات PCIe 5.0، شبکه 10GbE، Wi-Fi 7، نمایشگر LCD و امکانات گسترده اورکلاک برای همه کاربران ضروری نیستند و بخش قابل توجهی از امکانات آن مخصوص سیستم‌های رده‌بالا است.

جمع‌بندی

ASUS ROG CROSSHAIR X870E EXTREME یک مادربرد رده‌بالای AM5 است که تقریبا تمام بخش‌های اصلی سیستم را در سطح حرفه‌ای پوشش می‌دهد. پشتیبانی از Ryzen 9000، حافظه DDR5 تا 256 گیگابایت، دو اسلات PCIe 5.0 x16، پنج اسلات M.2، شبکه سیمی 10GbE و 5GbE، Wi-Fi 7 و USB4 باعث شده از نظر ارتباطات و توسعه، امکانات بسیار گسترده‌ای داشته باشد.
مدار تغذیه 20+2+2 با Power Stageهای قدرتمند، سیستم خنک‌کننده گسترده و ابزارهای اختصاصی اورکلاک نیز نشان می‌دهند که این مدل صرفا یک مادربرد پرامکانات نیست و برای استفاده از پردازنده‌های رده‌بالای AMD و تنظیمات پیشرفته سخت‌افزاری طراحی شده است. نمایشگر رنگی 5 اینچی LCD نیز ویژگی ظاهری و کاربردی متفاوتی به آن اضافه می‌کند.